Co warto mieć pod ręką na zgagę?

Warto znać domowe sposoby na zgagę aby zareagować jak tylko pojawia się dokuczliwe pieczenie w klatce piersiowej.

Niezależnie od tego, czy zgaga zdarza Ci się od czasu do czasu po obfitym posiłku, czy odczuwasz ją po raz pierwszy, wiedza o tym, co przynosi ulgę, może wiele zmienić.

W tym artykule przedstawiamy sposoby łagodzenia zgagi - od naturalnych metod po leki dostępne bez recepty. Znajdziesz tu również wskazówki i zmiany stylu życia, które mogą pomóc zapobiegać nawrotom objawów przez cały rok.

Zgaga: przyczyny, objawy i leczenie.

Zgaga to uczucie pieczenia w klatce piersiowej, które może pojawić się po jedzeniu. Większość z nas doświadczyła jej przynajmniej raz lub odczuwa ją sporadycznie, szczególnie po bardzo obfitym posiłku. Zgaga może jednak wystąpić w dowolnym momencie.¹

Pieczenie w klatce piersiowej, tuż za mostkiem, jest spowodowane cofaniem się kwasu żołądkowego do przełyku. Zjawisko to nazywa się refluksem.¹ Zgaga pojawia się, gdy mięsień, który zwykle zamyka przejście między przełykiem a żołądkiem, rozluźnia się. W efekcie treść pokarmowa i kwas żołądkowy mogą cofać się ku górze. Kwas podrażnia przełyk, powodując pieczenie w klatce piersiowej i gardle.²

Inne objawy, które mogą towarzyszyć zgadze, to:¹

• Nieprzyjemny, kwaśny smak w ustach spowodowany kwasem żołądkowym
• Uczucie pełności lub wzdęcia
• Nudności
• Nieprzyjemny smak w ustach
• Nieświeży oddech
• Uporczywy kaszel
• Chrypka
• Uporczywy ból gardła

Leczenie zgagi zazwyczaj obejmuje:¹

• Zmiany stylu życia, np. unikanie określonych produktów, redukcję masy ciała lub zmianę sposobu odżywiania³
• Leki dostępne bez recepty, np. preparaty zobojętniające kwas lub alginiany
• Leki na receptę, np. część leków z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP)

Czasami zgaga pojawia się po szczególnie obfitym posiłku, który nadmiernie rozciąga żołądek.¹

Najważniejsze jest to, aby w przypadku częstych objawów skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Częsta zgaga może niekiedy wskazywać na przewlekłą chorobę zwaną chorobą refluksową przełyku (GERD).¹

Jakie domowe sposoby natychmiast łagodzą zgagę?

Warto mieć w apteczce lub kuchennej szafce kilka szybkich i łatwo dostępnych środków na zgagę. Zarówno naturalne domowe sposoby, jak i leki bez recepty zalecone przez farmaceutę mogą przynieść ulgę.¹

Trzeba jednak pamiętać, że szybkie sposoby na zgagę łagodzą jedynie objawy, a nie ich przyczynę. Jeśli dolegliwości nawracają lub pojawiają się częściej niż raz w tygodniu, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Doraźnych środków nie powinno się stosować długotrwale, ponieważ mogą maskować poważniejszą chorobę.¹

Czy soda oczyszczona szybko łagodzi zgagę?

Wodorowęglan sodu (soda oczyszczona) jest naturalnym środkiem na zgagę. Działa jak naturalny preparat zobojętniający, neutralizując kwas żołądkowy. Dlatego jest popularnym składnikiem aktywnym wielu leków na zgagę.²

Lepszym rozwiązaniem są leki zobojętniające dostępne bez recepty. Jeśli jednak nie masz ich pod ręką, roztwór wodorowęglanu sodu jest na ogół uznawany za bezpieczny i może służyć jako łatwo dostępny domowy sposób na zgagę. Nie oznacza to jednak, że jest pozbawiony możliwych działań niepożądanych.

Przyjęcie zbyt dużej ilości wodorowęglanu sodu może doprowadzić do zaburzenia równowagi chemicznej organizmu zwanego zasadowicą. Ze względu na wysoką zawartość sodu roztwór nie jest również odpowiedni dla osób z problemami sercowo-naczyniowymi.^{2, 4}

Jeśli chcesz wypróbować roztwór wodorowęglanu sodu w celu doraźnego i szybkiego złagodzenia zgagi, pamiętaj o następujących zasadach:³

• Przed zastosowaniem roztworu najlepiej porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą
• Standardowy przepis to pół łyżeczki sody oczyszczonej wymieszanej z połową szklanki wody
• Taką dawkę można przyjmować co 2 godziny, ale nie częściej niż 7 razy w ciągu 24 godzin
• Roztworu sody oczyszczonej nie należy stosować dłużej niż przez 2 tygodnie

Czy żucie gumy może złagodzić objawy zgagi?

Żucie gumy może przynieść ulgę w zgadze i refluksie poprzez ograniczenie ilości kwasu żołądkowego w przełyku. Zwiększa również produkcję śliny zawierającej wodorowęglany, które działają zobojętniająco i ograniczają kwas żołądkowy w przełyku. Samo częstsze przełykanie również pomaga usuwać kwas.⁵

Jeśli chcesz wypróbować ten sposób, wybierz gumę bez cukru, bez mięty zielonej ani pieprzowej. Składniki te mogą rozluźniać mięsień, który zapobiega cofaniu się kwasu żołądkowego, i wywołać skutek odwrotny do zamierzonego.⁴

Jak skuteczny jest imbir w szybkim łagodzeniu zgagi?

Niektóre dowody wskazują, że imbir może pomagać w łagodzeniu zgagi i innych dolegliwości żołądkowych. Może koić przewód pokarmowy i zmniejszać stan zapalny.^{6, 7, 8, 9} Zawiera również związki roślinne o właściwościach przeciwutleniających, które mogą chronić błonę śluzową żołądka.^{6, 8} Ponadto imbir może wspomagać trawienie, ułatwiając naturalne przemieszczanie się pokarmu przez przewód pokarmowy.⁵

Możesz spróbować przyjmować do 2 gramów imbiru dziennie jako środek na zgagę; taka dawka jest na ogół uznawana za bezpieczną.¹⁰

Imbir można spożywać w następujących postaciach:⁹

• W całości, posiekany lub rozdrobniony - jako napar imbirowy
• Na surowo - jako dodatek do smoothie, soków lub zdrowego śniadania
• W postaci suplementów - tabletek lub proszku
• W postaci twardych lub miękkich cukierków

Podobnie jak większość naturalnych środków na zgagę i inne dolegliwości, imbir również może wywoływać działania niepożądane. Jego nadmiar może:⁶

• Powodować dolegliwości żołądkowe
• Wywoływać reakcje alergiczne
• Powodować krwawienie

Dlatego potrzebne są szerzej zakrojone, dobrze kontrolowane badania z udziałem ludzi nad imbirem lub jego standaryzowanymi ekstraktami, aby potwierdzić jego skuteczność jako środka chroniącego żołądek. W kolejnych protokołach badań klinicznych należy przeprowadzić badania ustalające dawkowanie, aby precyzyjnie określić skuteczną dawkę i postać imbiru.^{5, 6}

Czy banany mogą szybko złagodzić zgagę?

Oprócz imbiru do produktów, które mogą łagodzić zgagę, zalicza się także banany. Świeże banany są zasadowe i mogą działać jak naturalny środek zobojętniający, pokrywając błonę śluzową żołądka warstwą ochronną. Warstwa ta może pomóc przeciwdziałać kwasowi żołądkowemu.⁵

Banany zawierają także błonnik zwany pektyną, który wspomaga przemieszczanie pokarmu przez przewód pokarmowy. Sprawne przesuwanie się treści pokarmowej może również ograniczać zaleganie i cofanie się kwasu.⁵

Wskazówki pomagające łagodzić zgagę i zapobiegać jej przez cały rok

Kilka niewielkich zmian stylu życia może znacząco ograniczyć objawy zgagi lub całkowicie im zapobiec. Poniżej przedstawiamy proste sposoby, które możesz od razu włączyć do codziennej rutyny.¹

Czy prowadzenie dzienniczka żywieniowego pomaga unikać zgagi?

Tak. Dzienniczek żywieniowy może pomóc zidentyfikować produkty wywołujące objawy, dzięki czemu wiadomo, czego unikać. Wiele osób cierpiących na zgagę zauważa, że niektóre produkty nasilają dolegliwości. Konkretne czynniki mogą jednak różnić się w zależności od osoby i być trudne do rozpoznania.¹ Zapisywanie spożywanych produktów pomaga wskazać te problematyczne.

Międzynarodowa Fundacja na Rzecz Zaburzeń Przewodu Pokarmowego (International Foundation for Gastrointestinal Disorders IFFGD) zaleca, aby przez 7 dni zapisywać spożywane produkty, występujące objawy oraz podejmowane aktywności, a następnie przekazać te informacje lekarzowi.

 Czy luźna odzież może przynieść ulgę w zgadze?

Tak. Unikanie odzieży ciasnej w talii może pomagać zapobiegać zgadze.^{1, 11} Jednym z powodów może być po prostu dyskomfort wywołany uciskiem. Obcisłe elementy garderoby, takie jak pasy modelujące lub gorsety, mogą także uciskać brzuch i wypychać treść żołądkową z powrotem do przełyku.^{12, 13}

Czy uniesienie wezgłowia łóżka może zapobiegać zgadze?

Tak. Uniesienie wezgłowia łóżka o około 15-20 centymetrów podczas snu może ułatwiać usuwanie kwasu z przełyku i łagodzić objawy zgagi. W tej pozycji pomaga również grawitacja, utrzymując kwas w żołądku przez całą noc.¹¹

Wezgłowie łóżka można podnieść za pomocą drewnianego klocka lub książek. Nie należy natomiast używać dodatkowych poduszek, ponieważ mogą zwiększać ucisk na brzuch i nasilać objawy.^{1, 11}          

Jak zmiana pozycji podczas snu może pomóc przy zgadze?

Podczas leżenia na plecach brzuch się rozszerza. Może to rozluźniać mięsień, który zwykle zamyka przejście między żołądkiem a przełykiem. Gdy mięsień jest zbyt rozluźniony, kwas żołądkowy może cofać się ku górze i powodować zgagę.

Uniesienie głowy lub spanie na lewym boku może jednak ograniczyć ilość kwasu wydostającego się z żołądka. Lewy bok jest szczególnie korzystny, ponieważ kieruje kwas z dala od górnej prawej części żołądka, w której przełyk łączy się z żołądkiem. Utrudnia to cofanie się kwasu.^{10, 11}

Leki stosowane w leczeniu zgagi i refluksu

Preparaty na refluks są dostępne bez recepty i mogą przynosić szybką ulgę w zgadze. Trzeba jednak pamiętać, że nie leczą przyczyny zgagi i nie należy stosować ich przez długi czas.¹

Jeśli musisz stosować te środki regularnie lub dłużej niż przez  7 dni skonsultuj się z lekarzem, ponieważ leki mogą maskować poważniejszą chorobę. (zgodnie z ulotką leków OTC)

Poniższe preparaty mogą szybko łagodzić objawy. Jeśli jesteś w ciąży, przyjmujesz inne leki lub nie wiesz, który preparat wybrać, najpierw porozmawiaj z farmaceutą lub lekarzem.¹ Wszystkie te leki mogą powodować działania niepożądane, dlatego zawsze zapoznaj się z informacjami na opakowaniu i w ulotce.

Alginiany i Gaviscon

Alginiany to leki zawierające kwas alginowy pozyskiwany z wodorostów. W kontakcie z kwasem żołądkowym kwas alginowy tworzy żelową barierę, która unosi się na powierzchni treści żołądka i zapobiega jej cofaniu się.¹⁴

Gaviscon jest popularnym lekiem alginianowym dostępnym w postaci płynu i tabletek. W przypadku płynu zalecana dawka dla dorosłych to jedna lub dwie miarki po 5 ml, nie częściej niż 4 razy na dobę.¹²

W przypadku tabletek zwykle zalecana dawka wynosi 2-4 tabletki, nie częściej niż 4 razy na dobę. Gaviscon najlepiej przyjmować po posiłkach i przed snem.¹²

Leki zobojętniające kwas żołądkowy

Leki zobojętniające neutralizują (lub zmniejszają) kwasowość soku żołądkowego poprzez podwyższenie pH w żołądku. Unieczynniają także enzym trawienny zwany pepsyną, co pomaga ograniczać refluks.² Leki zobojętniające są dostępne w postaci tabletek lub płynu. Zwykle zaleca się ich doraźne stosowanie po posiłkach i przed snem albo przed spodziewanym wystąpieniem objawów. Zawsze sprawdzaj instrukcje dotyczące dawkowania na opakowaniu i w ulotce.¹⁵

IPP (inhibitory pompy protonowej)

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to leki, które ograniczają wydzielanie kwasu przez gruczoły żołądkowe.¹

IPP mogą być dostępne bez recepty, ale lekarz może również przepisać je na receptę, zwłaszcza gdy konieczne jest dłuższe stosowanie. Zwykle IPP stosuje się przez dłuższy okres - od 4 do 8 tygodni.¹

Podsumowanie

Jak pokazaliśmy w tym artykule, szybką ulgę w zgadze mogą przynieść liczne domowe sposoby, naturalne metody, zmiany stylu życia oraz leki dostępne bez recepty.

Pamiętaj jednak, że nie należy stosować ich długotrwale. Jeśli zgaga występuje często lub objawy są nasilone, zawsze skonsultuj się z lekarzem lub innym pracownikiem ochrony zdrowia.¹

Bibliografia

¹NHS. Heartburn and acid reflux. Aktualizacja: 20 listopada 2023 r. Dostęp: 10 lipca 2024 r. Dostępne na: https://www.nhs.uk/conditions/heartburn-and-acid-reflux/

²Garg V, Narang P, Taneja R. Antacids revisited: review on contemporary facts and relevance for self-management. J Int Med Res. 2022;50(3):3000605221086457. doi:10.1177/03000605221086457

³Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Gdy dokucza zgaga...: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2023/12/Zalecenie-zywieniowe-w-chorobie-refluksowej-przelyku.pdf

⁴Al-Abri SA, Olson KR. Baking soda can settle the stomach but upset the heart: case files of the Medical Toxicology Fellowship at the University of California, San Francisco. J Med Toxicol. 2013;9(3):255-258. doi:10.1007/s13181-013-0300-4

⁵Moazzez R, Bartlett D, Anggiansah A. The effect of chewing sugar-free gum on gastro-esophageal reflux. J Dent Res. 2005;84(11):1062-1065. doi:10.1177/154405910508401118

⁶Herdiana Y. Functional Food in Relation to Gastroesophageal Reflux Disease (GERD). Nutrients. 2023;15(16):3583. Opublikowano 15 sierpnia 2023 r. doi:10.3390/nu15163583

⁷Nikkhah Bodagh M, Maleki I, Hekmatdoost A. Ginger in gastrointestinal disorders: A systematic review of clinical trials. Food Sci Nutr. 2018;7(1):96-108. Opublikowano 5 listopada 2018 r. doi:10.1002/fsn3.807

⁸Prasad S, Tyagi AK. Ginger and its constituents: role in prevention and treatment of gastrointestinal cancer. Gastroenterol Res Pract. 2015;2015:142979. doi:10.1155/2015/142979

⁹Aregawi LG, Shokrolahi M, Gebremeskel TG, Zoltan C. The Effect of Ginger Supplementation on the Improvement of Dyspeptic Symptoms in Patients With Functional Dyspepsia. Cureus. 2023;15(9):e46061. Opublikowano 27 września 2023 r. doi:10.7759/cureus.46061

¹⁰Lemlem Gebremariam Aregawi, Teferi Gebru Gebremeskel, Zoltan C. Preventive and Therapeutic Effects of Ginger on Bowel Disease: A Review of Clinical Trials. Pharmacological research Modern Chinese medicine. 2024;12(100457):100457-100457. doi:https://doi.org/10.1016/j.prmcm.2024.100457

¹¹Hungin AP, Yadlapati R, Anastasiou F, et al. Management advice for patients with reflux-like symptoms: an evidence-based consensus. Eur J Gastroenterol Hepatol. 2024;36(1):13-25. doi:10.1097/MEG.0000000000002682

¹²Ulotka: Version 1

¹³Taraszewska A, Zgagi można się pozbyć. 2025, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/zgagi-mozna-sie-pozbyc/

¹⁴Schuitenmaker JM, Kuipers T, Smout AJPM, Fockens P, Bredenoord AJ. Systematic review: Clinical effectiveness of interventions for the treatment of nocturnal gastroesophageal reflux. Neurogastroenterol Motil. 2022;34(12):e14385. doi:10.1111/nmo.14385

¹⁵NHS. Antacids. Aktualizacja: 23 marca 2023 r. Dostęp: 3 września 2024 r. Dostępne na: https://www.nhs.uk/conditions/antacids/